Văn hóa chămpa tại Hội An

Khi nhắc đến Hội An, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những ngôi nhà cổ, những con phố rêu phong và thương cảng quốc tế Faifo sầm uất từ thế kỷ 16-18. Chỉ cần dạo bước trong phố cổ, bạn có thể dễ dàng cảm nhận được không khí của một thời kỳ giao thương huy hoàng vẫn còn lưu giữ đến ngày nay.

Tuy nhiên, ít ai biết rằng trước khi Hội An trở thành thương cảng nổi tiếng, vùng đất này đã là nơi sinh sống của người Chăm từ hàng nghìn năm trước. Thuộc vương quốc Lâm Ấp rồi Chămpa, nền văn hóa Chăm đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng, góp phần tạo nên bản sắc riêng của Hội An.

>> Hội An thủa sơ khai

Đến nay, những dấu tích ấy hiện hữu qua các giếng cổ Chăm vẫn được người dân sử dụng hằng ngày. Bên cạnh đó, nhiều nét văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật truyền thống của người Chăm cũng đã hòa quyện vào đời sống của cư dân phố Hội, trở thành một phần lịch sử và văn hóa của vùng đất di sản.

Lịch sử chăm pa tại hội an

Theo các nhà nghiên cứu, từ khoảng thế kỷ II đến thế kỷ XV, khu vực Hội An và Quảng Nam ngày nay nằm trong phạm vi kiểm soát của vương quốc Chăm Pa. Nhờ vị trí nằm gần cửa sông Thu Bồn, nơi kết nối với biển Đông, Hội An khi đó đã là một bến cảng tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong giao thương giữa Chăm Pa với các quốc gia trong khu vực như Ấn Độ, Java, Trung Hoa và các nước Đông Nam Á. Nhiều học giả cho rằng, chính nền tảng giao thương từ thời Chăm Pa đã góp phần tạo điều kiện để Hội An sau này phát triển thành thương cảng Faifo nổi tiếng.

• Giếng cổ chăm

Ngày nay vẫn còn những hệ thống giếng cổ Chăm được xây dựng cách đây hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm. Những chiếc giếng với kết cấu đặc trưng, thành giếng xây bằng gạch hoặc đá xếp khít không dùng vữa, đến nay vẫn cung cấp nguồn nước ngọt cho người dân địa phương. Nổi tiếng nhất là giếng Bá Lễ trong phố cổ Hội An là một công trình được nhiều nhà nghiên cứu cho rằng có nguồn gốc từ kỹ thuật xây dựng của người Chăm.

• Điệu múa Chăm

Văn hóa Chăm cũng ảnh hưởng đến tín ngưỡng, phong tục và nghệ thuật của cư dân xứ Quảng. Ngày nay, trong một số chương trình nghệ thuật tại Hội An, du khách vẫn có thể bắt gặp những điệu múa lấy cảm hứng từ văn hóa Chăm, góp phần tái hiện bức tranh lịch sử của vùng đất này.

>> Cầu ánh trăng Hội An

Đảo ký ức hội an tái hiện văn hóa Chăm

Ngoài việc đến tham quan các di tích còn sót lại thời Chăm mà tiêu biểu là các giếng cổ, hoặc đến Bảo tàng Hội An để xem các hiện vật, thì còn có thể đến đảo Ký ức hội an.

• Địa chỉ bảo tàng Hội An : 10b Trần Hưng Đạo

Nơi đây không có các cổ vật, di tích nhưng lại tái hiện sống động lịch văn hóa, tín ngưỡng Chăm pa qua show Ký ức hội an và các mini show trong công viên Ấn Tượng Hội An.

Mini show rước nước

Tại khu vực Làng Việt, mini show Rước Nước đưa bạn đến khám phá một trong những tín ngưỡng lâu đời của người Chăm .

• Tổ chức tại : Đảo ký ức hội an

• Giá vé : Miễn phí

Trong quan niệm của người Chăm, nước là khởi nguồn của sự sống, mang đến mùa màng tươi tốt, sự sinh sôi và thịnh vượng cho cộng đồng. Vì vậy, trong nhiều lễ hội truyền thống, đặc biệt là các nghi lễ gắn với đền tháp và thần linh, nghi thức lấy nước thiêng và rước nước luôn giữ vai trò quan trọng.

Lấy cảm hứng từ nét đẹp văn hóa ấy, mini show Rước Nước tái hiện không khí linh thiêng bằng ngôn ngữ sân khấu đầy cuốn hút. Vị pháp sư dẫn đầu đoàn nghi lễ, thực hiện những động tác tế lễ trang nghiêm bên giếng nước. Các thiếu nữ trong trang phục mang đậm dấu ấn Chăm Pa uyển chuyển với những động tác mềm mại, đôi bàn tay uốn cong đặc trưng của nghệ thuật múa Chăm, tạo nên khung cảnh vừa huyền bí vừa giàu tính nghệ thuật.



Điểm nhấn của màn trình diễn là khoảnh khắc những chiếc chum đất được nâng cao, đón nhận nguồn nước thiêng trong làn khói huyền ảo. Hình ảnh ấy không chỉ tượng trưng cho sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên, mà còn gửi gắm khát vọng về cuộc sống no đủ, hạnh phúc và sự tiếp nối của các thế hệ. Mỗi động tác múa, mỗi nhịp trống đều góp phần kể lại câu chuyện về một nền văn minh từng phát triển rực rỡ trên mảnh đất Hội An.
Mini show chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng đã đưa bạn đến gần hơn với lịch sử và văn hóa Chăm Pa.

Đám cưới, show Ký ức hội an

Một trong những phân cảnh giàu giá trị lịch sử và nghệ thuật nhất của show Ký ức hội an là màn diễn Đám Cưới giữa Huyền Trân Công Chúa và Quốc vương Chăm Pa Chế Mân, sự kiện đánh dấu bước ngoặt trong mối quan hệ giữa Đại Việt và vương quốc Chăm Pa.

Năm 1306, công chúa Huyền Trân, con gái vua Trần Nhân Tông được gả cho vua Chế Mân. Đổi lại, Đại Việt tiếp nhận hai châu Ô và Lý, mở rộng bờ cõi về phương Nam. Đây không chỉ là một cuộc hôn nhân mang ý nghĩa ngoại giao mà còn trở thành biểu tượng cho sự giao thoa văn hóa giữa hai dân tộc, tạo tiền đề cho sự phát triển của vùng đất Quảng Nam và Hội An trong nhiều thế kỷ sau.

Không chỉ hiểu thêm về lịch sử Hội An, bạn cũng sẽ được thấy những nét đặc trung của văn hóa Chăm trong show Ký Ức Hội An.

• Voi trong văn hóa Chăm

Lấy cảm hứng từ sự kiện lịch sử ấy, Show Ký Ức Hội An đã tái hiện một lễ rước dâu đậm sắc màu Chăm Pa trên sân khấu thực cảnh. Ngay từ những khoảnh khắc đầu tiên, hình ảnh voi thần uy nghi tiến vào sân khấu đã khiến khán giả trầm trồ. Trong văn hóa Chăm Pa, voi là biểu tượng của quyền lực, sức mạnh và sự thịnh vượng. Hình ảnh quốc vương Chế Mân cùng Huyền Trân Công Chúa ngồi trên lưng voi tạo nên một khung cảnh vừa tráng lệ, vừa gợi nhớ về những nghi lễ cung đình của vương quốc Chăm Pa xưa.

• Trang phục Chăm

Những bộ y phục mang gam màu vàng, đỏ và tím nổi bật, kết hợp cùng các loại mũ miện, vòng cổ, thắt lưng và hoa văn cách điệu lấy cảm hứng từ điêu khắc Chăm Pa đã góp phần tái hiện vẻ đẹp huyền bí của một nền văn minh từng rực rỡ ở miền Trung Việt Nam.

• Vũ điệu Chăm

Một điểm nhấn đặc biệt khác là vũ điệu Chăm được dàn dựng công phu. Những động tác tay mềm mại, uyển chuyển, kết hợp cùng nhịp điệu chậm rãi và đội hình đối xứng gợi nhớ đến các điệu múa truyền thống vẫn còn được lưu giữ trong cộng đồng người Chăm ngày nay. Không đơn thuần là những tiết mục biểu diễn, các vũ điệu ấy còn mang ý nghĩa tôn vinh thần linh, cầu mong sự hòa hợp và hạnh phúc cho đôi uyên ương trong ngày trọng đại.



Không gian sân khấu cũng được thiết kế mang đậm hơi thở của kiến trúc Chăm với những hàng tượng voi, cổng thành, ánh sáng vàng rực cùng màn khói huyền ảo, tạo cảm giác như khán giả đang bước vào một vương triều cổ kính cách đây hơn bảy thế kỷ. Sự kết hợp giữa nghệ thuật trình diễn hiện đại, âm thanh, ánh sáng và sân khấu thực cảnh quy mô lớn đã giúp những giá trị văn hóa Chăm Pa được truyền tải một cách sinh động và giàu cảm xúc.

Bạn muốn khám phá văn hóa Chăm pa ở Hội An, hãy đến giếng cổ Bá Lễ, Bảo Tàng Hội An và đừng bỏ qua đảo Ký Ức Hội An.